ديد كه چشمه و ريشهء اصلى بسيارى از اين امور ، وجود لجاجت و عناد در طرفين اين گونه مسائل است ، به طورى كه اگر اندكى اغماض و انعطاف‌پذيرى در هر يك از دو طرف دعوا وجود داشته باشد ، قريب به اتّفاق اختلاف‌ها و انحرافاتى كه به وجود مىآيد ، از بين خواهد رفت و حلّ خواهد شد . اگر مردم ، به ويژه نسل جوان ، بخواهند سعادتمند باشند ، مىبايست از سرسختىها كه اصولا حق‌كشى و گمراهى و سرانجامش عذاب و دوزخ است ، دست بردارند و در اين راه خطرناك قدم نگذارند ، در غير اين صورت ، حرف هر چند عالى و گوينده هرچه جاذبه‌دار و وعظ خطابه ، هرقدر خوب و خيرخواهانه باشد ، باز نمىتواند تأثير چندانى داشته باشد . حتّى آيات شريفهء قرآن و جاذبهء پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و إله هم نتوانست در دل افراد لجباز اثر كند . قرآن كريم به همين موضوع اشاره كرده و مىفرمايد : « و ننزّل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمؤمنين . . . » « 1 » « و از قرآن آنچه شفاء و رحمت و يك نسخهء كامل براى سعادت است ، براى افرادى كه سرسختى نشان مىدهند و عناد و لجاجت دارند ، تأثير معكوس دارد : « . . . و لا يزيد الظّالمين إلّا خسارا » « 2 » « . . . و ستمگران را جز خسران ( و زيان ) نمىرساند » . البتّه بايد عواملى را كه موجب تشديد و تقويت اين صفت زشت مىشود ، بشناسيم و از بين ببريم . يك عامل مهمّ به وجودآورنده لجاج و عناد و انعطاف‌ناپذيرى ، كبر و خودخواهى است . احاديث و روايات زيادى

--> ( 1 ) . اسراء . 82 . . ( 2 ) . ادامهء آقهء قبل .